Waarom Bep (82) ineens duizelig werd – en hoe een simpele beweging haar weer op de been hielp

"Elke keer als ik me in bed omdraaide, leek de kamer rond te tollen."

Dat vertelde Bep, een actieve vrouw van 82 jaar, aan haar huisarts. Een paar weken eerder was ze nog zelfstandig boodschappen aan het doen, maar inmiddels durfde ze nauwelijks meer alleen naar buiten. Ze was bang om te vallen.

Wat Bep niet wist, was dat haar klachten waarschijnlijk werden veroorzaakt door een veelvoorkomende én goed behandelbare aandoening: BPPD, ook wel bekend als kristalziekte.

De klachten van Bep

Bep merkte dat ze vooral duizelig werd:

• Als ze zich in bed omdraaide
• Bij het opstaan uit bed
• Wanneer ze omhoog keek naar een kast
• Tijdens het bukken om iets op te rapen
• Als ze snel haar hoofd draaide

De duizeligheid duurde meestal maar enkele seconden, maar was zeer heftig. Soms leek het alsof de hele kamer om haar heen draaide.

Daardoor ging ze voorzichtiger lopen en minder bewegen. Zoals bij veel ouderen leidde dit tot onzekerheid, een verhoogd valrisico en minder zelfvertrouwen.

Wat is kristalziekte?

In ons evenwichtsorgaan bevinden zich kleine kalkkristalletjes. Deze kristallen helpen onze hersenen om te bepalen hoe ons hoofd beweegt.

Soms raken deze kristallen los en komen ze terecht in een van de halfcirkelvormige kanalen van het evenwichtsorgaan. Bij bepaalde hoofdbewegingen gaan deze losse kristallen bewegen en geven ze verkeerde signalen door aan de hersenen.

Het gevolg:

• Een plotseling gevoel van draaiduizeligheid
• Evenwichtsproblemen
• Misselijkheid
• Onzeker lopen
• Een verhoogd risico op vallen

Bij ouderen komt dit relatief vaak voor, maar het wordt lang niet altijd herkend.

Hoe herken je kristalziekte?

De volgende signalen kunnen wijzen op BPPD:

Herken je deze klachten bij jezelf, een ouder familielid of een cliënt? Dan is het verstandig dit te bespreken met een huisarts, fysiotherapeut of KNO-arts.

De ontdekking van Dr. Epley

De behandeling die Bep uiteindelijk kreeg, is genoemd naar de Amerikaanse arts Dr. John Epley. In de jaren tachtig ontwikkelde hij een methode waarbij het hoofd en lichaam in een vaste volgorde worden bewogen. Hierdoor kunnen de losgeraakte kristallen terugkeren naar de plek waar ze thuishoren.

Deze behandeling staat bekend als de:

Hoe werkt de Epley-manoeuvre?

Tijdens de behandeling laat een zorgverlener de patiënt een aantal specifieke hoofd- en lichaamsbewegingen maken.

Het doel is eenvoudig:

de losgeraakte kristallen weer teruggeleiden naar een deel van het evenwichtsorgaan waar ze geen klachten meer veroorzaken.

Veel patiënten ervaren al na één behandeling een duidelijke verbetering.

Bep weer zelfstandig op pad

Na onderzoek bleek dat Bep inderdaad last had van kristalziekte. Na een Epley-behandeling verdwenen haar klachten vrijwel volledig. Binnen enkele dagen voelde zij zich weer zeker genoeg om zelfstandig boodschappen te doen en haar dagelijkse activiteiten op te pakken.

"Ik dacht dat ik oud werd en ermee moest leren leven. Maar het bleek iets te zijn wat gewoon opgelost kon worden."

Waarom dit belangrijk is voor valpreventie

Bij ouderen wordt duizeligheid vaak gezien als een normaal onderdeel van het ouder worden. Dat is jammer, want in veel gevallen is er een behandelbare oorzaak aanwezig.

Kristalziekte is daar een goed voorbeeld van.

Voor organisaties die zich bezighouden met valpreventie kan het daarom waardevol zijn om bij ouderen met:

• onverklaarde duizeligheid,
• onzeker lopen,
• recente valincidenten,
• of angst om te vallen,

ook te denken aan BPPD.

Soms kan een eenvoudige behandeling van enkele minuten een groot verschil maken in mobiliteit, zelfstandigheid en kwaliteit van leven.

Deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies van een arts of zorgverlener.